बल्बु गामय् जिं खङ्क ह्यूगु थिथि खँ

थुगु च्वसु अङ्ग्रेजी भासं नं ब्वनादीफै

बल्बु धाःगु येँदेया छगू गां खः। थ्व स्वनिगःया पस्चिम पाखे लाः। नेवाःतयेसं बल्बु धाःसां औपचारिक रूपं बलम्बु धाइ। न्हापा थ्व छगू गां खः सां आः सहर जुइधुङ्कू अवस्था खः। अलय् बलम्बु गाविस आः मेमेगु गाविस नापं ल्वाकःछ्यानां चन्द्रागिरी नगरपालिका जुइधुङ्कल। थ्व बस्ति लिच्छवीया पालय् दूगु खः धकाः धाःसां थनया यक्व खँय् यक्व मालेज्या याय् मानि। थनयातः “भास्तिपुर” धकाः संस्कृत खँग्वः नं दु।

बल्बु जिगू मांया थःछेँ खः, जिमे पाजु खलः। जिं थन यक्व ई च्वनागु दु, इलय् इलय् वना। जि उखुन छकः वना बलय् थनया थाय् थासय् वनां किपा काय् धकाः मती लुल। थुगु एल्बमय् जिं थःगु मिखां खङ्क, थःम्ह सीक थन छु छु हिलाब्वला वल, उकेया बारे चर्चा याना। सामाजिक, सांस्कृतिक व थिथि मिखां स्वयाः छु छु खँत हिल धकाः च्वया।

(नोत: जि थनयाम्हा बासिन्दा मखु। जिं यक्व थाय् मखनागु नं जुइफु। अलय् जिं च्वयागु यक्व खँत मखुगु नं जुइफु। थ्व जिगू हे मिखां च्वयागु जुयाः नं छुं खँ मगाः मचाःगु जुइफु।)

1.jpg

थ्व थाय् यातः “गः” धकाः धाइ। न्हापा थ्व फुक्क बुँ हं। जिम मांया माचाछि थन न्हापां छेँ दं वःपिं हं। उबलय् अन जःलःखःलः छखां छेँ मदुगु थाय् धकाः जितः धाः।

 

2.jpg

थ्व थाय् भेल्बुँ खः। न्हापा बुँज्या याइगु थाय् आः न्हूगु बस्ति जुयावल। थन हिति धाःसा मदु। अथे जुयाः अन च्वंपिं गलय् वयाः लः काः वै।

 

गलं भेल्बुँ वनेगु लँ। थ्व फ्वर वांछेगु थाय् थें जुइधुङ्कल।

3.jpg

थ्व गलय् च्वङ्गु चौर खः। जिगू मांनं थन न्हापा सामुदायिक क्यब दूगु, अलय् घाँय्, सूर्यमुखी स्वां, केरामाँ व थिथि सिमा दूगु खँ कनादिल। जि चिधी बलय् नं थन सिमा दु अलय् वामू घाँय् नं। अन सा मय् फै च्वलय् फुक्क झ्वैगु थाय्। आः अन घाँय् मदु, उलि खनेमदु। थ्व चौरया बच्छि भागय् “नहूँदा क्लिनिक” दयेकुगु दु।

 

4.jpg

मेमेगु नेवाः बस्तिइ ल्वहं हिति व गाः हिति दै। तर थन मखन। थ्व थासय् थज्याःगु हिति जक्क दु। थनया लः माततीर्थं वइ हं।

5.jpg

सिमन्तिं दनातःगु छगू देगः। छम्ह मनुनं धाःगु अन खुसिइ लुयावःगु झ्वातायातः थन देगः दनां थापं याःगु खः।

6.jpg

थ्व ” गः खुसि” खः। गः धाःगु थासय् दूगु खुसि जुयाः गः खुसि धाःगु खः। न्हापा जि मचा बलय् थन लः यक्व तःजाः व यचु। आः लः सुनां वन, अलय् धू व फ्वर वांछयेगु थाय् जुयावल। थ्व न्हू बस्ति भेल्बुँया लिक्क लाःगु जुयाः थन खुसि लिक्क यक्व बस्ति दयावःगु झ्वलय् खुसि फ्वर जुयावःगु ख:।

7.jpg

थ्व गः खुसिया मेगु किपा खः। न्हापा वा वैगु इलय् थ्व खुसिया लः तिक्वं यङ्काः बुँइ यङ्की। आः थ्व खुसि फ्वर जुइधुङ्कल।

IMG_20170225_085717.jpg

थ्व नं गः खुसि खः, भेल्बुँया। जिं थ्व खुसिया न्हापा हे किपा काय् मखंगुली पस्चाः चाः। छाय् धाःसा थ्व खुसिइ न्हापा मनूत धर्बाइ, वसः ही, न्या लाइ। थन लः यक्व तःजाः। आः ला थ्व धः थें जुइधुङ्कल।

8.jpg

थ्व थाय् दोम्बु खः। थनयातः “द्वँबु” नं धाइथें च्वं। न्हापा थन छेँ मदू। जि चीधि बलय् थन छखा छेँ जक्क दी। आः थ्व नं न्हूगु बस्ति जुल।

9.jpg

थ्व “मू खुसि” खः। न्हापा थ्व खुसि यक्व हे तःजाः। जिमे मां मचा बलय् थन धर्बाइ, म्वः ल्हुइ व वसः ही। थन न्या, ब्यां फुक्क लखय् च्वनिंपिं जीवत दू। अन न्या लायेगु सामान्य खँ खः। जिम मांया कथं थन न्हापा छम्ह न्यालाःवःम्हं केमिकल छ्यलाः न्या लाःगु हं। उबलं निसें अन न्या म्ह्वः हं। जि चीधि बलय् नं अन न्या ब्यांत दु। जि नं अन न्या लाः वने नं। तर आः वयाः अन लः तस्कं चीजाः जुल। लः नं यक्व सुनां वन। आः ला थ्व ची धङ्गु धः थें जक्क जुइधुङ्कल। न्हापा वा वैइलय् खुसि बाः ताक्कं वःगु थाय् खः थ्व। थन लिक्क लिक्कया बुँ आः फुक्क छेँ जुयाःवन।

IMG_20170225_084508.jpg

गःखुसि व मूखुसि नापलाइगु थाय् आः फ्वर वांछेगु ख्यः जूगु अवस्था

12.jpg

थ्व थाय् “बगः” धाइ। थ्व किपाय् जिगू निनि बज्यय् दु। वयेकः थन नांजाःम्ह स्वयम सेविका खः। थ्व वयेकःया हे बुँ खः। थन लिक्क बोतल कार्खना व लकां कार्खना दु। थन लिक्क मू खुसि दु। आः थन नं छगू निगू सिबें अप्वः बुँ मन्त।

IMG_20170225_085744.jpg

थ्व “पंभुजाः” धाइ, भेल्बुँया। न्हापा थन याकः बाकः वने ग्याः। आः न्हू बस्ति वल।

भेल्बुँया पंभुजाः पुलाः थ्व थाय् वइ। थनयातः “सलांद्व” धाइ। थ्व नं न्हापा बुँ हे खः। जि चीधि बलय् थन छखा जक्क न्हू छेँ दूगु आः थन नं न्हू बस्ति जूवल।

13.jpg

थ्व चन्द्रागिरी नगरपालिकाया वरा १७ व १८या ज्याकुथि खः। थन न्हापा बलम्बु गाविसया ज्याकुथि दूगु खः। थ्व ज्याकुथि सतः धाःगु थासय् दु।

14.jpg

थ्व थाय् छु धाइ धकाः ल्वःमन। थन बुँ हे खः, आः नं। थन जिमे निनि बज्यय् या बुँ दु। थ्व नं याकनं हे न्हू बस्ति जुइमखु धकाः धाय् मफु।

15.jpg

थ्व थाय् “सतः” धकाः धाइ।

16.jpg

थ्व फल्चायातः छु धाइधकाः मस्यू। तर थ्व सतलय् दूगु फल्चा खः। थन सिँकःमि ज्या यानाच्वङ्गु खनेदु।

17.jpg

उगु फल्चा लिक्कया देगःत

18.jpg

उगु फल्चा लिक्कया मू खुसि। थन ला लः गुलि सुत गुलि सुत। थ्व नं धः थें जक्क जुल। अयेनं थन वसः ह्यूपिं दु।

19.jpg

थ्व श्री बलम्बु उच्च माध्यमिक विद्यालय खः। सखे थनया न्हापाङ्गु ब्वनेकुथि। तर स्थानीयतयेसं थ्व ब्वनेकुथियातः “क्वय् स्कुल” नं धाः खनिं छाय् धाःसा थ्व देसं क्वय् लाक्क लाःगु थासय् दु।

20.jpg

ब्वनेकुथि लिक्कया भ्वाथः छेँ

21.jpg

थ्व माहालछिमि देगः खः। थनयातः “पीगं” धकाः धाइ।

22.jpg

पीगनं देसय् वनिंगु पाःचा

23.jpg

थ्वयातः “क्वय् ध्वाखा” धाइ।

IMG_20170225_085129.jpg

थ्व थाय् “क्वाःथः” खः।

IMG_20170225_085014.jpg

क्वाथलय् वनिगु पाःचा

24.jpg

 गःछेँ

25.jpg

क्वय् ध्वाखा पुले खतुवंया चीबहाः

प्रचलित लिपिं च्वयातःगु छता ल्वहं आखः

27.jpg

देसय् दुने च्वलय् लइनातःगु

28.jpg

छगू गःलि

29.jpg

क्वय् फल्चा धाःगु थाय्

30.jpg

छगू चीबहाः

31.jpg

“झीगु संस्कृति, झीगु तजिलजि, झीगु म्हसिका” धकाः च्वयातःगु ब्यानर

32

दुनेत्यङ्गु छेँ।  लाछि लिक्क।

33.jpg

लाछि लिक्कया छखा छेँ। मूखापा न्ह्यःने थज्याःगु कला।

34.jpg

हसना छेँ

35.jpg

वाकननि। बास्तवय् नेवाः हिज्जे कथं “ननि” धकाः च्वयेमाःगु खः तर थन “ननी” च्वयातल।

36.jpg

दथु फल्चा। देसया दथुइ लाःगु फल्चा

37.jpg

थ्व थाय् लाछि खः। थन नं “लाछी” धकाः च्वयातःगु दु। तर नेवाः हिज्जे कथं “लाछि” जुइमाः।

38.jpg

लाछि लिक्कया गनेद्यः

39.jpg

लाछि निसें ध्वाक्सि वनेगु गःलि

40.jpg

42.jpg

थ्व थाययातः ध्वाक्सि धाइ। थ्व ध्वाखा सिथय् लाःगु जुयाः “ध्वाखा सि”या अपभ्रंस जूवःगु खः। थ्व ध्वाखा पुलेवं देस सिधइ।

41.jpg

थ्व ध्वाक्सि पुलाः ख। थन “पाःचा” धाइ। न्हापा थन छेँ छखां मदु, बुँ हे बुँ। आः ला छेँ हे छेँ।

 

 

IMG_20170225_095120.jpg

ध्वाक्सि निसें पाःच्व ताक्कया लँ दयेकाच्वङ्गु

IMG_20170225_095359.jpg

थ्व “पाःच्व” खः। न्हापा थन फुक्क बुँ हे बुँ। आः थन न्हू बस्ति वय् धुङ्कल। न्हू बस्ति वःलिसें मौलिक नां “पाःच्व” लिकानां हरियाली बस्ति, प्रगति नगर धकाः नां तयाहये धुङ्कल।

थ्व हिति खः। मेगु नेवाः बस्तिइ थें थन ल्वहं हिति व गाःहिति खनेमदु। थनया लः माततीर्थं वइ। आः बस्ति अप्वयाः वःलिसें थन लःया नं समस्यात दयावल। न्हापा थें लः काय् मन्त। मुहानं थन तक्क लः वैगु लँपुइ नं यक्व छेँ दनाहःगुलिं नं जुइफु।

44.jpg

ह्वामननि। थन नं ननि मच्वःसे ननी च्वयातल।

45.jpg

देगः, थन लाखय् प्याखं नं हुइकी।

46.jpg

दुछेँ

1.jpg

तधं फल्चा

2.jpg

कृष्ण द्यः

3.jpg

4.jpg

थ्व हिति गाः खः। थन चीधङ्गु पोखू दु। थ्व पुखुलिइ सालीयः धाइ। आः थ्व खँ धात्थें खः कि ख्यालं धकाः मसिल।

5.jpg

नासः द्यः व हिफः द्यः

6.jpg

मुकः छेँ

7.jpg

बुद्ध

8.jpg

न्याम्ह बुद्ध किपा दूगु खापा दूगु छखा छेँ

9.jpg

सांस्कृतिक पुचःया ब्यानर

10.jpg

मू ध्वाखा लिक्कया पुखू

11.jpg

मू ध्वाखा लिक्कया छेँय् धीर सुवालया चिनाखँ। मूध्वाखा धाःसा भुखाचं दुन।

12.jpg

थ्व थाय् “बैथ” धकाः धाइ। थन प्रणिधिपूर्ण माहाबिहार दु। थ्व देसं पिने खः।

 

13.jpg

गुर्जुहिति लिक्क थ्व चकं चौरयातः “बिकास” धाइ। थन स्थानीयतयेसं थिथि ज्याझ्वःत याइ।

बल्बुया छगू जक्क नेवाः ब्वनेकुथि

19.jpg

गलं देसय जूकः वनेगु लँय् हाद्यः

17

माहाद्यः त्वाः

16.jpg

माहाद्यः त्वाः लिक्क रञ्जना लिपिं माहाद्यः धकाः च्वयातःगु छखा छेँ

20.jpg

माहाद्यः त्वालं वाकननि पिचायेकेगु गःलि

21.jpg

माहाद्यः त्वालय् सुकुलिइ निभाः पानांच्वंपिं थकलित

IMG_20170225_085228.jpg

थ्व देसय् दुने खास्ति बुद्ध धाःगु खः। सखे थ्व येँदेय् दूगु खास्ति माहाचैत्य नापं छुं स्वापू दु ला।

IMG_20170225_083954.jpg

थ्व थाय् पल्बुँ खः। पल्बुँ पुलाः नेवाःतयेगु गां सिधइ।

जिं च्वयागु खँ जिगू मिखां जक्क सत्य खः। थन मगाः मचाःगु यक्व खँत दयेफु।